Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi

Osmanlı döneminde İzmit'te birçok yerde yapılan mahalle mescitlerinin önemli bir örneği Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi İzmit'in eski mahallerinden birisi olan Akçakoca Mahallesi'nde inşa edilmiştir. İnşa tarihi ve banisi (kurucusu) kesin olarak bilinmemekle birlikte yapının günümüzdeki mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ait olduğu bilinmektedir.

HABERİ DİNLEMEK İÇİN DOKUNUN.
portakaloglu-mustafa-aga-mescidi-8c7f5b25-092b-4cc3-82e9-de0303891026
Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi
Giriş02.09.2020 16:56

 
İzmit’in eski mahallelerinden birisi olan Akçakoca Mahallesi‘nde bulunmaktadır. Osmanlı döneminde İzmit’te birçok yerde yapılan mahalle mescidlerinin önemli bir örneğidir İnşa tarihi ve banisi kesin olarak bilinmemekle birlikte yapının günümüzdeki mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ait olduğu bilinmektedir.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Kayıtları Arşivi'nde yapılan araştırmalarda Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi'yle ilgili 1192 Hicri (Miladi 1778) "İzmit'te el-Hac Hasan Mahallesi'nde Portakal oğlu Mustafa Ağa Mescidi imamlığının tevcihi" yazılı bir belgeye ulaşılmıştır. Dolayısıyla yapının 18. yüzyılda inşa edilmiş olabileceği düşünülmektedir.

Portakaloğlu Mustafa Ağa’nın hayatı ve kişiliği hakkında elimizde ne yazık ki yeteri kadar bilgi bulunmamaktadır. 18. yüzyılda İzmit’te yaşadığı bilinmektedir. İzmit’te görev yapan bir devlet görevlisi veya İzmit’in varlıklı eşrafından birisi olabileğini düşündüğümüz Portakaloğlu Mustafa Ağa’nın Portakaloğlu lakabını nasıl aldığı ise şimdilik bilemiyoruz. 

 

Mimari Özellikler

Portakal Mescidi döneminin dini yapılarından ziyade daha yoğunluklu olarak döneminin sivil mimarlık yapılarının özelliklerini sergilemektedir. Kare planlı olarak inşa edilen yapının minaresi bulunmamaktadır, tek hacimli 44.54 metrekare ölçülerinde küçük bir mescittir. Yapının temeli zamanında moloz taş malzemenin kullanıldığı bir duvardan oluşturulmuştur. Mescidin beden duvarları ahşap karkaslı ve prese tuğla dolgudur. Mescide giriş kuzey cephesinden verilmiştir. Giriş kapısının sağındaki dik ve dar bir merdiven yardımı ile bayanlar mahfiline ulaşılmaktadır. Yapının güney cephesinde, küçük çıkma şeklinde bir mihrap bulunmaktadır. Mihrap ahşap payanda ile desteklenmiştir. Çıkmanın üstü ise yarım daire şeklinde kubbecikle kapatılmıştır. Yapı kırma çatı sistemli oluşturulmuştur, üst örtü malzemesi olarak da alaturka kiremit kullanılmıştır. İç mekan da ise tavan ahşap malzeme ile kaplanmıştır.


Süsleme Unsuru

Mescidin üst pencereleri alçı vitray malzemeden tasarlanmıştır. Yapının en önemli süsleme unsurları olan bu pencereler, döneminin çeşitli özelliklerini yansıtıyor. Mihrabın üst kısmında ise daire şeklinde bir pencereye yer verilmiş, pencerenin kenarları tuğlanın dairesel dizilmesiyle hareketlendirilmiştir. Yapının ahşap kaplamalı tavanında ahşap silmeler bulunmaktadır. 

Uzun süre hiç kullanılmayan Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi, 99 depreminde hasar gördükten sonra Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından projeleri hazırlatılmış ve 2009 yılında aslına uygun şekilde yeniden inşa edilmiştir.

Tarihi gerçekleri açığa çıkaran büyükşehir uzmanları, Osmanlı arşivlerindeki çalışmalarında “İzmit'in Hac Hasan mahallesindeki Orakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi İmamı Tevcihi” belgesine ulaşarak gerçek bilgilere ulaştılar. Tarihi yapının adı bu sayede “Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi” olarak değiştirildi. Metropoliten tarihi yerler ve kent estetiği Şube Müdürlüğü, Mescidin yeni adı ve tarihi bilgilerinin yer aldığı tabelayı tarihi yapıya astı ve mescidin ziyaretçilerini bilgilendirdi. Elde edilen veriler ışığında mescidin tarihi ve mimari özelliklerini yansıtan bir kitap hazırlanmaktadır.

 

Portakaloğlu Mescidine Nasıl Gidebilirim?

Şehir merkezine yaklaşık 1 km mesafede bulunuyor. Yürüyerek ya da şehir merkezinden kalkan otobüsler ile de gidebilirsiniz.


 

İçeriği Oylayabilirsiniz
Yorum yazarak Kocaeligo Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeligo hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.