Sağlık Sırları

Karatay Diyeti Nedir? Karatay Diyeti Nasıl Yapılır?


Öncelikle belli kavramların anlamlarını açıklayarak yazımıza başlamakta fayda görüyoruz. Kavramların tanımlarını iyice anladıktan sonra diyet kavramını ve karatay diyetini daha iyi anlamanıza sebep olacaktır. Bu sebeple 'Kilo almak' ve 'kilo vermek' ne demektir? Sorusuyla yazımıza başlayabiliriz.

karatay-diyeti-nedir-karatay-diyeti-nasil-yapilir-d463f447-0c41-4d8f-ba27-aa732d1de598
Karatay Diyeti Nedir? Karatay Diyeti Nasıl Yapılır?
Giriş13.04.2021 14:02

Kilo almak, vücudumuzda istemediğimiz yağların birikmesi (depo edilmesi) demektir. Bunun aksi de kilo vermek anlamına gelmektedir. Başka bir deyişle kilo vermek, vücut yağlarımızın yıkılması ya da erimesi anlamına gelmektedir.

O halde öncelikle yağların birikme mekanizmasını anlamamız ve bilmemiz gerekiyor...

Evet, işin sırrı bu mekanizmada! Hepimizin bildiği gibi, pankreasımızda üretilen ve salgılanan 'insülin hormonu', kan şekerimizi enerji olarak kullanmamızı sağlıyor.

Peki, kan şekerimizin kullanılamayarak artan kısmına ne oluyor? İşte bütün sır bu sorunun cevabında! Enerji fazlası durumunda olan artık kan şekerimiz, ileride ihtiyaç halinde kullanılmak üzere 'yağ olarak' depolanıyor.

Artmış olarak kanımızda dolaşan kan şekerimizi depoya göndererek vücudumuzda birikmesini sağlayan ise insülin hormonudur.

Bu konuyu daha net olarak bir örnekle açıklamaya çalışalım:

• Ağzımıza bir lokmayı alıp çiğnemeye başladığımız anda, kan şekerimiz ve kan insülinimiz aynı anda yükselmeye başlar.

• Yemek yedikten sonra ortalama 2-2,5 saatin sonunda insülin etkisi sonucu kan şekerimiz, günlük yaşamımızı sürdürebilmek için gerekli olan enerjiyi sağlamak adına kullanılmış olduğundan azalmaktadır.

• Kan şekeri, insülin hormonu etkisi ile nefes almamız, yürümemiz, yemek yememiz, kitap okumamız, çalışmamız, uykumuz vb işler için gerekli enerjiyi sağlamaktadır. Aynen arabalarımızın motorunun çalışması için benzinin kullanılması gibi, kan şekerimiz de insülin hormonu sayesinde yıkılmış ve bize gün içinde gerekli olan enerjiyi sağlamış olur. Bu nedenle yemekten 2-2,5 saat geçtikten sonra kandaki insulin hormonu ve şekerimizin düzeyleri giderek düşmeye başlamaktadır.

• Yediğimiz herhangi bir gıdadan sağlanan enerji çok fazla ise aşırı miktarda gıda tüketilmesi durumunda ya da fizik aktivitemiz çok az olduğu için bünyemiz yükselen kan şekerinin hepsini yakıt olarak kullanamaz! Bu durumda, insülin hormonunun ikinci görevi devreye girer.

• İnsülin hormonunun önemli ikinci görevi, artmış kan şekerini depo yağlarına dönüştürerek (trigliserid) vücudumuzda yağ olarak depolamasıdır.

• Bu arada yemek yedikten aşağı yukarı 2-2,5 saat geçtikten sonra vücudumuza enerjinin (yakıt ve benzin) sağlanması amacı ile bu sefer pankreasımızdan glukagon denilen bir hormon daha salgılanır.

• 'Glukagon hormonu' da karaciğerimizde önceden depolanmış olan yedek şekerin kanımıza geçmesini ve yakıt olarak kullanılmasını sağlar. Bu şekilde motorun çalışmasını devam ettirebilmek amacı ile gerekli olan yedek yakıt kullanılmış olur. Karaciğer deposundan sağlanan yedek benzinin miktarı çok fazla değildir. Bu nedenle kısa süre içinde tükenir.

• Normal ve sağlıklı şartlarda, herhangi bir gıda yemeden ve acıkmadan 4-5 saat geçirebilmemiz; bu hormonların düzenli, yeterli ve etkili bir şekilde uyum içinde çalışmaları sonucu mümkün olmaktadır. Yemekten 2 saat sonrasına kadar insülin hormonunun, bundan 2 saat sonrasına kadar da glukagon hormonunun etkisi devrededir.

İnsülin ve leptin hormonlarının çalışmalarını şöyle özetleyebiliriz:

• İnsülin hormonu, kan şekerinin yakıt olarak kullanılmasını ve kullanılmayan fazla kısmının da trigliserid olarak (ileride kullanılmak amacıyla) depo edilmesini sağlar.

• Leptin hormonunun görevi ise depoda birikmiş olan vücut yağlarının enerji olarak kullanılmasını sağlamaktır.

• Leptin, 4-5 saat içinde bir şey yenmediği takdirde trigliseridleri (depo edilmiş olan yağlar ve kan yağları) kan şekerine dönüştürerek vücudun ihtiyacı olan enerjiyi sağlar.

İşte bu nedenlerle kilo verebilmemiz yani birikmiş olan yağlarımızın yakıt olarak yıkılması ve enerji sağlayabilmesi için, leptin hormonunun salgılanması şarttır. Daha önce belirtmiş olduğumuz gibi her yemek yedikten sonra ya da sık sık bir şeyler yediğimizde, kan şekerimizle birlikte insülinimiz de yükselmektedir.

Bu alışkanlık devam ettiği sürece kanımızdaki insülin hormonu (doğal olarak) sık sık yükselecek ve devamlı olarak yüksek düzeylerde kalacaktır! Yakıt olarak kullanılmamış olan fazla kan şekerimiz de, sürekli yüksek olan kan insülin sayesinde yağ olarak depoya gönderilecektir.

İnsülin hormonu, kanımızda hep yüksek düzeylerde kaldığı süre boyunca da yağlar devamlı olarak depolara gönderilecek ve bununla birlikte kilomuz da artacaktır. Sonuç olarak yağlar depo edilmeye devam ediliyorken, aynı anda yakıt olarak kullanılmaları ve yıkılmaları mümkün değildir.

Bu nedenle sık sık yemek yediğimiz zaman enerjimiz artmış olsa bile, bu enerji yağların yanması için değil de, yağların depolanması için kullanılmaktadır. Doğal olarak bu süreç devam ettiği müddetçe kilo vermemiz imkânsızdır!

Ara öğün yiyerek diyet yapmakta olan kişilerin, başlarda kilo verirken daha sonra verdikleri kiloları koruyamamalarının ya da kilo vermek yerine yavaş yavaş kilo almalarının nedeni, sık sık ara öğün yemelerinin sonucu kanlarında insülin hormonunun giderek yükselmesidir.

Karatay Diyeti Nedir?

Karatay Diyeti veya Karatay diyet listesi Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay tarafından hazırlanmış bir diyet planıdır. Karatay diyet listesi’nin diyet listesinden ziyade sağlıklı bir beslenme alışkanlığı olduğu savunulmaktadır. Canan Karatay, “Ekmek yemek yerine mantıklı ürünler yiyerek kendinizi yormadan kilo verebilirsiniz.’’ temeline dayanmaktadır.

Karatay diyetinde şeker ve ekmek “tatlı zehirler” olarak bilinir; çünkü sizi en çok şişmanlatan şeyler bunlardır” diyerek Karatay Diyeti’nin temelini açıklamıştır. Bu diyetin temel amacı vücudun enerji düzeyini kontrol eden leptin hormonu ile insülin direncini kırmak, karaciğer yağlanmasını ve göbek bölgesinde ki yağ artışını engellemektir.

Karatay Diyeti’nde sağlıklı yağlar, protein kaynakları ve bazı karbonhidratlar porsiyonlamalara dikkat edildiği takdirde serbest olarak tüketilebilir. Bu diyetin menüsünde et, balık, süt, peynir, yoğurt, yumurta, tereyağı, bakliyat, turşu, sebze, meyve ve ceviz, fındık, badem, yerfıstığı bulunmaktadır.

Karatay diyet listesi kurallarına göre düşük glisemik indeksli besinler tüketilmelidir ve diğer diyetlerde sınırlandırılmış olan sağlıklı sayılabilecek tereyağı, zeytinyağı gibi yağların özellikle kilo verme sürecindeki beslenme planında yer alması gerektiği vurgulanmaktadır.

Karatay Diyeti Nasıl Yapılır?

Karatay Diyeti’nin nasıl uygulanması gerektiği ve özellikleri şu şekilde sıralanmıştır:

Karatay diyet listesinin en belirgin özelliği unlu gıdalar, ekmek ve sağlıksız sayılabilecek pirinç, patates gibi karbonhidrat kaynaklarının tüketilmesini büyük ölçüde sınırlandırmaktadır.

Diyet sırasında yemeklerde sızma zeytinyağı veya tereyağı tercih edilmelidir; ayçiçekyağı veya mısırözü yağı mümkün olduğunca sınırlandırılmalıdır.

Ekmek tüketimi kesinlikle yasaktır. Ekmek yerine kuruyemiş çeşitlerinden ceviz, fıstık, fındık veya badem tüketilmesi önerilmektedir.

Sabahları protein bakımından zengin ve enerjisi yüksek bir kahvaltı öğünü tercih edilmelidir. Bu diyette kahvaltının günün en önemli öğünü olduğu unutulmamalıdır.

Gün içerisinde 3 öğünden fazla beslenme önerilmemektedir, ara öğün tüketimi genel olarak yapılmamalıdır ve öğünler arasında 4-5 saatlik aralıklar mutlaka olmalıdır.

Öğünlerin arasında limonlu-maydanozlu su, ayran veya şekersiz çay, şekersiz kahve tüketilebilir.

Karatay diyetinde akşam son öğün en geç 8 itibari ile sonlandırılmalıdır.

Yemekler muhakkak düşük ısıda ve uzun sürede pişirilmelidir.

Salatalara sızma zeytinyağı, sirke veya limon suyu eklenebilir.

Bol sirkeli ve az tuzlu evde hazırlanmış turşuları öğünlerine ekleyebilirsiniz.

İşlenmiş ve katkı maddesi içeren besinlerin tüketilmesi kesinlikle yasaktır. Alkollü içeçekler, şekerli gazlı içecekler ve hazır meyve suları olabildiğince sınırlandırılmalıdır.

Günde kadınlarda en az 2 litre, erkeklerde ise en az 3 litre su mutlaka içilmelidir.

Beslenme planının yanında her gün 40-60 dakikalık yürüyüşler yapılmalıdır.

Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre şişmanlık vücuttaki yağ miktarının olması gerekenden fazla artış göstermesidir. Sağlıklı ve gerçek kilo kaybı da vücuttaki fazla yağ miktarının azalması ile mümkün olmaktadır.

Dengeli beslenmeleri içeren diyetlerde yağ kaybı olurken; düşük oranda karbonhidrat ve kalori içeren diyetlerde su kaybı ve uzun süren açlıktan kaynaklı kas kaybı meydana gelmektedir.

Karatay diyeti ise karbonhidrat oranı düşük; protein oranı yüksek bir beslenme planı içermektedir.

Protein oranı yüksek diyetleri uzun süre uygulamak ilk etapta hızlı kilo kaybını ve kan şekeri düşüşünü sağlayabilir. Ancak tansiyon, ürik asit ve kolesterol değerlerinde artış görülebilir.

Fazla protein tüketimi böbrek yükünü de artırabilir ve ilerleyen zamanlarda daha büyük sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu yüzden diyetler uygulanırken mutlaka bir doktor kontrolünde uygulanmalıdır.

Karatay Diyeti Listesi ile Kaç Kilo Verilir?

Son zamanlarda hızlı kilo vermeyi sağladığı iddia edilen birçok diyet çeşidi uygulanmaya başlanmışır. Karatay diyeti de en sık tercih edilen beslenme planlarından biri olarak kabul görmüştür.

Bu diyet çeşidini uygulayan bireyler ortalama olarak 2 haftada 5 kilogram verdiklerini belirtmişlerdir fakat bu durum kişinin ağırlığına, vücut tipine göre farklılıklar gösterebilir.

Canan Karatay Diyeti’nin Yorumları ve Bilinmesi Gerekenler

Karatay Diyetinde Serbest Olan Besinler:

Ceviz, fındık, badem, fıstık, bulgur, elma, armut, şeftali, çilek, ayva, erik, kiraz, maden suyu, ayran, yoğurt, tereyağ, zeytinyağı, fındık yağı, sebze çeşitleri, bakliyat vb besinler tüketilebilir.

Karatay Diyetinde Yasak Olan Besinler:

Ekmek ve diğer tahıl grubundan besinler, beyaz şeker ve şeker içeren besinler, tatlandırıcılar, kavrulmuş kuruyemişler, pirinç, patates, muz, karpuz, kavun, üzüm, incir, margarin, ayçiçekyağı, alkollü ve asitli içeçekler, hazır meyveli yoğurtlar diyet uygulanırken tercih edilmemektedir.

Karatay diyetinde günde 2 veya 3 öğün tüketilmesi ve öğünler arasında 4,5-5 saatlik aralıkların olması gerektiği sık sık dile getirilmektedir.

Canan Karatay Diyeti Örnek Menü

Karatay diyetini uygularken ekmek vb besinleri kesinlikle tüketmemeniz gerekmektedir. Bu yüzden menülerde ekmek yerine ceviz vb kuruyemişlerin yer alabileceği belirtilmektedir.

Kahvaltı ve ana yemekler hazırlanırken köy tereyağı kullanılabilir; aynı zamanda ceviz ve zeytin tüketiminden kaçınılmaması gerektiği belirtilmektedir.

Zeytinin en doğal meyve olduğu ve diyet menülerinde de yer alması gerektiği belirtilir. Gün içerisinde 1 porsiyon taze meyvenin kabuğu ile yenmesi gerektiği listede yer almaktadır.

Bu beslenme şeklinde yemeklerin porsiyonlarına sınırlama getirilmez, sadece tüketilen besinlere dikkat edilmesi gerektiği savunulur.

Kahvaltı menülerinde şekersiz ve tatlandırıcısız çay, süt, 2 adet haşlama yumurta, omlet, menemen, pastırmalı yumurta, beyaz peynir, yöresel peynirler, zeytin, ceviz, badem, fındık ve fıstık gibi besinler yer alabilir.

Tüketilecek zeytinin üzerine zeytinyağı, kekik, nane eklenebilir. Yanında tahıl grubunda ekmek, börek, poğaça gibi besinler kesinlikle tüketilmemelidir. Öğlen yemeği açlık hissedilmiyorsa tüketilmek zorunda değildir. Ana yemek tüketimi ise akşam yemeğine bırakılabilir.

Günde 1 porsiyon meyve tüketimi serbesttir; öğlen öğününde meyve de tüketilebilir. Akşam öğünü için hazırlanan yemekler kızartma türünde olmamalıdır; daha çok buğulama, ızgara veya fırın pişirme yöntemleri tercih edilmelidir.

Yemeklerin köy tereyağı veya zeytinyağı ile pişirilmesinin daha sağlıklı olduğu vurgulanmaktadır. Akşam menülerinde pirinç, patates, ekmek, makarna bulunmamalıdır.

Canan Karatay Örnek Diyet Listesi

PAZARTESİ

Kahvaltı (08.00-09.00):

• İki adet yumurta

(Haşlama, rafadan veya kayısı kıvamında veyahut tereyağında peynirli yumurta tercih edilebilir)

• 8-10 adet tuzsuz yeşil veya siyah zeytin

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir veya başka bir peynir türü

• 4-5 adet gün kurusu kayısı

• Şekersiz bitki çayı, su ya da meyve çayı

• 4-5 adet ceviz

(Ekmek yerine ceviz vb kuruyemişler tercih edilmelidir)

Öğle yemeği (13.00-14.00):

•Öğle yemeği acıkılmadığı sürece atlanabilir. Günde ortalama 2 öğün ideal olandır fakat gerek görülürse bol salata ve sebce yemekleri öğlen öğününde tercih edilmelidir.

Salata olarak, dilimlenmiş ya da rendelenmiş turp, havuç veya mevsim salatası, doğal sirke, limon, sızma zeytinyağı ile hazırlanmalıdır.

• Bir su bardağı tuzsuz ayran

• Arzu edildiği kadar şekersiz bitki çayı veya meyve çayı tüketilebilir

Akşam yemeği (18.00-19.00) :

• Balık, yeşil soğan, roka ve turp ile hazırlanmış bir salata

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su (suya taze limon eklenmiş olarak içilebilir)

• Mümkünse, gün içinde 30-40 dakika yürüyüş yapılmalıdır.

SALI

Kahvaltı (08.00-09.00):

• Kayısı kıvamında suda haşlanmış iki yumurta

(Saf tereyağı ya da zeytinyağı ile omlet veya menemen de tercih edilebilir)

• 8-10 adet tuzsuz zeytin

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir

• 2-3 adet yeşilbiber

• 5-6 adet çeri domates

• Şekersiz çay ya da süt

• Bir (ince belli) çay bardağı fındık vb kuruyemiş

Öğle yemeği (13.00-14.00):

• Bir tabak zeytinyağlı barbunya ya da etli sebze yemeği

• Lahana ya da karnabahar salatası çiğ ya da buğulanmış olabilir

• Bir su bardağı ayran ya da bir kâse yoğurt

Akşam Yemeği (18.00-19.00) :

• Balık ızgara ( fırında veya buğulama usulü pişirilebilir)

• Bir tabak barbunya pilaki

• Roka, yeşil soğan, maydanoz ve bir tatlı kaşığı keten tohumu

(Tüm salatalara doğal sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu ve sızma

zeytinyağı ilave edilebilir)

• İki kibrit kutusu kadar tahin helvası

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su  (suya taze limon eklenmiş olarak içilebilir)

• Mümkünse, gün içinde 30-40 dakika kadar yürüyüş yapılmalı

ÇARŞAMBA

Kahvaltı (08.00-09.00):

• Kayısı kıvamında suda haşlanmış iki yumurta

Saf tereyağı ya da zeytinyağı ile omlet veya menemen de yapılabilir

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir veya farklı peynir türleri

• 2-3 adet tatlı kırmızıbiber

• Yeşil çay ya da tercih edilen bir bitki çayı

• Bir çay bardağı (ince belli) Antep fıstığı vb kuruyemiş türleri

Öğle Yemeği (12.00-13.00):

• Bir tabak zeytinyağlı taze fasulye

• 3-4 adet ızgara köfte

• 1 kâse yoğurt

Akşam Yemeği (18.00-19.00):

• 3-4 adet kuzu pirzola ya da avuç içiniz kadar ızgara bonfile

• Zeytinyağlı enginar 2-3 adet veya bir tabak taze bakla

• Mevsim salatası ve bir tatlı kaşığı keten tohumu

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su, (suya taze limon eklenmiş olarak içilebilir)

• Mümkünse, gün içinde 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.

PERŞEMBE

Kahvaltı (08.00 -09.00):

• İki yumurta ile kısık ateşte tereyağı ile pişirilmiş peynirli omlet veya sade omlet

• 8-10 adet tuzsuz siyah zeytin

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir (omlet peynirli yapılmışsa tercih edilmemelidir)

• 1-2 adet yeşilbiber veya 1-2 adet salatalık

• Taze maydanoz (bol limonlu) ve kırmızıbiber

• Yeşil çay ya da tercih edilen bir bitki çayı

• Bir (ince belli) çay bardağı ceviz içi

Öğle Yemeği (12.00-13.00):

• Bir avuç kadar dana bonfile veya 3-4 adet kuzu pirzolası

• Bir tabak zeytinyağlı pırasa (limon eklenerek tüketilebilir)

• Bir kâse yoğurt ve bir tatlı kaşığı keten tohumu

• Bol su

Akşam Yemeği (18.00-19.00):

• Balık ızgara, kırmızı kuru soğan, dilimlenmiş turp yanında roka

• Buğulanmış Brüksel lahanası ve rendelenmiş havuç ya da lahana salatası

• Bir tabak piyaz ya da zeytinyağlı barbunya

• Mümkünse, gün içinde 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.

CUMA

Kahvaltı (08.00-09.00):

• İki yumurta ile hafif ateşte tereyağı ile pişirilmiş omlet

• 8-10 adet tuzsuz zeytin

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir

• Taze maydanoz, tatlı kırmızıbiber ve 1-2 adet salatalık

• Şekersiz yeşil çay ya da sevilen bir bitki çayı

• Bir (ince belli) çay bardağı fındık

Öğle Yemeği (12.00-13.00):

• Bir porsiyon şiş kebap

(yanında pide, pilav ve patates kesinlikle yenilmemeli)

• Taze yeşilbiber, domates, turp, maydanoz, soğan ve sumak ile yapılan salata

• Bir kâse yoğurt ve bir tatlı kaşığı keten tohumu

Akşam Yemeği (18.00-19.00):

• 3-4 adet kuzu pirzolası

• Mevsim salatası

(tüm salatalara doğal sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu ve sızma zeytinyağı ilave edilebilir)

• Zeytinyağlı enginar veya yoğurtlu semizotu salatası

• Mümkünse, gün içinde 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.

 

Canan Karatay Kimdir?

Canan Karatay 1943 yılında İstanbul’da doğmuştur. 1967 yılında İstanbul Tıp Fakültesi mezun olmuştur. İç hastalıkları uzmanı olarak görev yapmaktadır. İngiltere Liverpool Regional Cardiac Center’da kardiyoloji alınında uzmanlık eğitimi almış; Türkiye’de kardiyolog olarak ilk kez kalıcı ve geçici kalp pili implantasyonu tekniğini başarıyla uygulamıştır.

Türkiye’de birçok özel hastanede koroner yoğun bakım ve koroner anjiyografi laboratuvarlarının kurulmasına öncülük yapmıştır. 1987 yılında Kardiolog olarak New York State Üniversitesi’nde birçok bilimsel araştırma yürütmüş ve çalışmaları tıp dergilerinde yayımlanmıştır.

1997 yılından itibaren ülkemizdeki pek çok vakıf üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapmıştır. Canan Efendigil Karatay’ın birçok derneğe üyeliği vardır;

Türk Tabibler Birliği,

Türk Kardioloji Derneği,

Fellow of the Scientific Council of International Colege of Angiolog (FICA),

Avrupa Tıp Eğitimi Derneği Üyesi (Association for Medical Education in Europe-AMEE)

Uluslararası Tıp Eğitimi Derneği Üyesi(An International Association Medical Education)

Uluslararası Kadın Rektörler Komitesi Üyesi

Canan Karatay beslenme düzeni hakkındaki söylemleriyle basında sık sık yer almaktadır.

Bunun sebebi sağlıklı beslenme ve hastalıklara özel beslenme planları hakkında herhangi bir eğitimi bulunmamasıdır.

Bu durum kaynaklı sık sık eleştirilmektedir. Canan Karatay’a ait 2011 yılından bu güne kadar basılmış 7 kitap bulunmaktadır.

 

İçeriği Oylayabilirsiniz
Yorum Yapmak için Tıklayınız.